YAZARLAR

ANKARA MEKTUBU

Fethi AYTAÇ

Belediyelerimizde yeniden yapılandırma

[17-05-2008]

Dünün devamı...

Belediyelerin tüzel kişilikleri kaldırılırken, yine Anayasanın 67. ve 127. Maddesinin üçüncü fıkrası gereğince beş yıllık seçim dönemi için ortaya çıkan yöre halkının iradesinin dönem sonuna kadar geçerliliğine dokunulmadığı gibi yeni seçim döneminde tüzel kişiliği kaldırılan belediye halkının ise, yeni seçim döneminde yine yerinden yönetim birimi olan köy tüzel kişiliğinin organlarını oluşturmak üzere seçim hakkını kullanmasına olanak tanındığı görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 2., 123. ve 127. Maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.”

Bu karar yeni başvuruların kabul veya reddinde ne derece etkili olabilir? Bilmiyoruz. Kişisel kanaatimize göre belediye yerel yönetimi ile köy yönetimimizi bir tutan ve seçmen statüsünde olan belde seçmenlerinin belediye başkanı ile belediye meclis üyeleri yerine köye dönüşen birimlerinde köy muhtar ve üyelerini seçmelerinde farklılık görmeyen takdire katılmak mümkün değildir ve temennimiz Yüksek Mahkeme'nin yukarıda aktardığımız karardaki görüşle bağlı kalmayıp daha gerçekçi bir karar vermesidir.

Bizi bu temenniye yönlendiren başka nedenler de vardır.

Şöyle ki:

* Yürürlüğe konulan 5747 sayılı Kanuna Ek 44 sayılı cetvelde yer alan ve tüzel kişilikleri kaldırılmakta olan beldelerin nüfusları 2007 yılında yapılan Adrese Dayalı Nüfus Tespiti uygulamasına göre belirlenmiştir. Oysa bu tespitler birçok belediyede (ve bu arada tüzel kişiliği kaldırılmakta olan belediyelerde) yanlış veya eksik yapılmıştır. Nitekim bu belde belediyelerimizden bir kısmı mahalli adli mahkemelerde bu yanlışlığı belirleyen kararlar almışlar; bir kısmı da ayni amaçla idari yargıya başvurmuşlardır. Dolayısıyla bazı belde belediyelerinin kanun kapsamından çıkarılması gerekmektedir ve Kanunun iptal isteğinin değerlendirilmesinde bu tür belediyelerin durumu da dikkate alınmalıdır.

* Kanuna ekli 44 sayılı listede yer alan belediyelerin cetveline bakıldığında görüleceği gibi birçok belde belediyesinin nüfusu 1980 ile 1999 arasındadır. Yani 2000 veya 2001… nüfusa sahip bir belediyenin tüzel kişiliği devam ederken 3 5 nüfus eksiği olan belediyenin varlığı sona erdirilmektedir. Bu durumda çok açık bir haksızlık vardır ki hukukta “mutlak eşitlik yerine “nisbi eşitlik” yaklaşımı içinde bu tür belediyelerin cetvelden çıkarılması hakkaniyet gereğidir.

* Yüksek Mahkemece dikkate alınması gereken bir hususta Adrese Dayalı Nüfus Tespiti'ne göre nüfusları toplamı 2000'den az iken Ocak 2008 ile 5747 sayılı kanununun yayımlanıp yürürlüğe konduğu 22 Mart 2008 tarihleri arasında beldelerine sağladıkları katılımlarla nüfusları 2000'i aşar duruma gelmiş beldelerin durumudur. Bunlar Kanuna ekli cetvelde yer aldıkları için kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hukuken sona ermiş kabul edileceklerdir. Oysa 5393 sayılı Kanunda öngörülen ve sonuçta İçişleri Bakanlığınca da onaylanmış usul içinde nüfuslarını artırmışlardır. Dolayısıyla mahkemenin vereceği kararda bu durumda olan Belediyeler açısından da görüş-karara yer verilmesi gerekir.

* Kanunun Meclisteki görüşmeleri sırasında tasarı üzerinde söz alan konuşmacılar listede mutlaka düzeltilmesi gereken bağlantı hataları olduğunu çok açık örneklerle belirtmişler; bunların bir kısmı Genel Kurul'da düzeltilmiş ise de pek çoğu dikkate alınmamıştır. Bunlardan bazıları CHP adına yapılan başvuruda gösterilmiştir. Yüksek Mahkeme'nin bu konuda da kararında bir şerh bulunması temenniye değer.

* Kaldı ki, CHP'nin yaptığı iptal isteğinde özellikle vurgulandığı gibi:

a) 5393 Sayılı Belediye Kanunumuzda bir Belediye'ye katılma veya ayrılma gibi işlemlerde dosyanın Danıştay'a aktarılıp görüş alınması zorunlu olup, bu zorunluluk üyesi bulunduğumuz Avrupa Konseyi'nin kabul ettiği ve bizimde 1991 yılında kanunla benimsediğimiz Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'nca yerel yönetimler birimleri arasında katılma, ayrılma gibi işlemlerde ilgili halkın oylarına (= Referandum'a) başvurulmasına gerekli gören hükmünde bir gereği olduğu gibi,

b) Anayasamızın 67. Maddesi'nin son fıkrası seçim kanunlarında yapılan değişikliklerin bunların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanama-yacağı hükmünü taşıdığı için ve 2009 yılı Mart ayında yapılacak yerel yönetim seçimlerinin, seçim dönemi, 2972 Sayılı (Mahalli İdareler Seçimlerine İlişkin ) Kanun uyarınca, 1 Ocak 2009 da başla-yacak olduğundan 22 Mart tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanıp ancak o tarihte yürürlüğe girmiş bulunan 5747 Sayılı kanunun yürürlüğe giremeyeceğinin dikkate alınması gerekir.

Sonuç:

Günümüzde Anayasa Mahkemesi başta Yargıtay Başsavcısı'nın isteği ile gündeme gelen AKP'nin kapatılması davası olmak üzere, yüksek öğrenim kurumlarında kız öğrencilerin derslere türbanla girmelerini sağlayacak Anayasa'nın 10. Ve 42. Maddelerinde değişikliği öngören 'Türban davası' ; Vakıflar Kanunu'nda önemli bazı değişiklikler gözeten kanun davası… gibi kanunlarla ' Yüklü'dür. 5747 sayılı kanunla ilgili iptal isteği de bu yükler'den biridir. Dolayısıyla mahkeme yoğun bir çalışma temposuna girme durumundadır. Mahkemenin konumuzla ilgili olarak vereceği karar yaratacağı sonuç itibari ile fevkalede önemlidir. Konu bir çok seçmen vatandaşın Belediyeler Yönetiminin organları olan Belediye Başkanı ile Belediye Meclis Üyeleri yerine köye dönüşecek birimlerinde köy muhtarı ile üyelerini seçmelerinden ibaret basit bir düzenleme olmayıp yaratacağı sonuç itibari ile iyi değerlendirilmesi gereken sorunlu bir konudur.

Yüksek Mahkeme'den çıkacak kararın hayırlı bir karar olması dileğimizdir.
[Bu sayfa 173 kez görüntülendi.]