logo

Kent ağaçları ve yaklaşımları

– Yekta Güngör Özden – Sözcü – 20.07.2013 – 

Doğamızın güzelliklerini oluşturanlar arasında özgünlüğü olan ağaçların şiirde ve şarkıdaki yeri de önemlidir. Son zamanlarda İstanbul Taksim Gezi Parkı olayları nedeniyle halkımızın sevgisinin simgesi olan ağaçlar için Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mükerrem Arslan‘ın ricamızı kırmayarak ilgili konuda gönderdiği notu tüm ağaç ve doğa severler için köşemize koyuyoruz. İktidarın HES’lerle, Başbakanlık sarayı, AVM’ler ve öbür yapılarla kıydığı alanlarımız hepimizin temel değerleridir.
Yazımızın başına aldığımız konuda kimi Avrupa ve ABD kentlerindeki uygulamalardan örnekler veren Sayın Arslan’ın Cenevre, Zürih ve Seattle’da yapılan yol ağaçları çalışmalarına ilişkin anlatımları ilgi çekicidir. Teksas Colleyville ağaçlandırmaları da.
Yararlanılacağını umduğumuz kapsamlı notu aşağıda ilgililerin bilgisine sunuyoruz. Unutmayalım bir ağaç bir insan, kimi ağaç da bir ailedir.
“Kentlerde nüfus artışına paralel olarak çoğalan yapı alanları, ortam kirlenmesine kaynak olmaları yanında kent ortamının sıcaklığını, toprak ve havasının nemini ve hava hareketlerini, özetle iklimini değiştirmektedir. Öte yandan kentlerde gürültü, renkteki monotonluk ve estetikten yoksunluk insan psikolojisi üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. İnsan- doğa ilişkisi göz önüne alınmadan gerçekleştirilen
kentleşme ile oluşan yapay ortamlarda, insanın doğasına uymayan koşulların giderek egemen olması kaçınılmazdır. Bu bakımdan yeşil alanların yaşam koşullarını iyileştirmekteki işlevlerinden yararlanmak geleceğimiz açısından büyük önem taşımaktadır.
Özellikle ağaç ve ağaççıkların, kentsel ve kırsal peyzaj planlama çalışmalarında katkıları ve yararları çok yönlüdür. Sürekli yeşil özellikleri ile, hava kirliliğini önleme, gürültüyü maskeleme, rüzgar, toz ve gaz etkilerini azaltma, kent formuna dinamik etki verme, ulaşım akslarını belirleme, otomobil far ışıklarının olumsuz etkilerini, erozyonu önleme, iklim koşullarını iyileştirme ve estetik etkileriyle kent ve yakın çevresinde önemli katkıları vardır.
– Ülke ölçeğinde özellikle Ankara, İstanbul, İzmir, Antalya kentlerimizde öncelikle başlamak üzere kapsamlı envanter çalışması yapılması zorunludur. Çalışmada mevcut park ve bahçeler, üniversite kampüsleri, elçiliklerin, kamu binalarının bahçeleri, sokak ve bulvar ağaçlarını kapsamak üzere örneklerini incelediğimiz birçok kentte tamamlanan ya da yürütülen uygulamalara benzer çalışma coğrafi bilgi sistemleri kullanılarak yapılmalı, kapsamlı bir veri bankası oluşturulmalıdır.
– Kent ağaçları envanter çalışmasının ilk aşaması emek, zaman ve finansal açıdan zahmetli görünmesine karşın daha sonra güncel tutmak daha kolay olacaktır. Ağaçlara ilişkin mevcut ve geleceğe ilişkin bakım, koruma, yenileme çalışmalarının yönlendirilmesinde çok önemli bilgileri içerecektir. Daha da önemlisi, yeşil alanların kentsel alan üzerinde yarattığı olumlu etkilerin gelecekte kentlerimizin planlanmasında yer verilecek olan ağaçların önemini vurgulamasının yanı sıra kent doğal mirası olarak özenle korunması sağlanacaktır.
– Bu çalışma kapsamında anıtsal ağaçların tespiti ile bakım ve koruma çalışmalarının titizlikle yürütülmesi ve yasal prosedürlerin tamamlanması sağlanacaktır.
– Kültür varlıkları arasında sosyal çevrenin gelişiminin estetik ve işlevsel biçimlendirilişi olarak tanımlanan “Park ve Bahçe” olgusu da yapılar gibi zaman ve mekan içinde anısal ve anıtsal değer kazanmakta; bir ülkenin tarihi ve kültür peyzajı ve mirasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Bu nedenle park ve bahçelerin geçmişin doğal ve kültürel varlıklarının günümüze ve yarınlara ileten belgesel miras olarak korunması, değerlendirilmesi; yeni örneklerle bu mirasın zenginleştirilmesi gerekmektedir. Cumhuriyetin kuruluşu ile ivme kazanan kent, park ve bahçe oluşumu, yol ve bulvar ağaçlandırma çalışmaları sonucunda günümüzde türünün özelliklerini yansıtan ağaçlarımız, cumhuriyetimizle yaşıt örneklerdir. Ankara kenti örneği ele alındığında, Jansen planı ile eski ve yeni kenti birbirine bağlayan Atatürk Bulvarı’nın ağaçlandırılması; refüj ve kaldırımlarda dört, yer yer altı sıra dikilen ağaçlarla son derece başarılı olmuştur. Ancak günümüze çeşitli nedenlerle pek az örnek ulaşabilmiştir. Özellikle Atatürk Bulvarı’ndaki ağaçları, park ve bahçeleri koruyabilseydik yeşil bir koridor kent merkezinde uzanmış olabilecekti.
– Kent ağaçlarının dikim, bakım ve koruma çalışmalarının uygun ve bilinçli yürütülmesini sağlamak üzere ilgili oda, dernek, gönüllü kuruluşlar ve üniversitelerle işbirliği içerisinde eğitim programı oluşturularak bu konuda yetişmiş elemanların bilgi birikiminden faydalanmak ve denetimleri sürdürmek gerekmektedir.
– Kent halkının katılımını sağlamak ve bilinçlendirmek amacıyla belediyelerle komisyonlar oluşturularak izleme ve bilgi alışverişi sağlanmalıdır.
– Kentlerde ağaç sayısını artırmak, yapılaşma ve arazi topografyasındaki değişim sürecinde tahribatı önleyebilmek, bakım, koruma çalışmalarını denetleyebilmek, uygun bitki türünün seçimi, dikimi ile kent bütününde planlama ve uygulama çalışmalarını yönlendirebilmek amacıyla ilgili meslek odaları, meslek grupları ve derneklerin işbirliği ile ağaç koruma yasası çalışmaları başlatılmalıdır.
– Kentsel dönüşüm projelerinde yeni ağaçlandırma alanları, bitki ağırlıklı parklar, koleksiyon bahçeleri, botanik bahçesi ve benzeri alanlar kazanmak amacıyla kamuoyu oluşturularak olanaklar araştırılmalıdır.”

 

 

 

 

(Derleme)

Share